ยาสามัญประจำบ้าน | สมาคมสายใยครอบครัว

ยาสามัญประจำบ้าน

-A +A

ยาสามัญประจำบ้านนั้นเราคงเคยพบเห็นในชีวิตประจำวันกันมาบ้างไม่มากก็น้อย ไม่ว่าจะเป็นร้านขายยา ห้างสรรพสินค้า ร้านขายสินค้า 24 .. หรือแม้กระทั่งตามร้านขายของชำ ซึ่งเป็นไปตามวัตถุประสงค์ของกระทรวงสาธารณสุข เพื่อเพิ่มความสามารถในการเข้าถึงยาของประชาชนทั่วไป สามารถใช้ยาเหล่านี้เพื่อบรรเทาอาการเจ็บป่วยที่ไม่รุนแรงมากนักได้ด้วยตัวเอง เช่น อาการปวดหัว เป็นไข้ ไอ มีน้ำมูก ท้องอืด ท้องเฟ้อ ฯลฯ นอกจากนี้ประชาชนยังสามารถซื้อยาดังกล่าวได้โดยไม่ต้องเสียเวลาไปต่อคิวพบแพทย์ตามสถานพยาบาลต่างๆ ที่มีประชาชนมารับบริการจำนวนมาก

         ถึงแม้ว่ายาสามัญประจำบ้านจะเป็นยาที่มีความปลอดภัยสูง มีราคาไม่แพง ประชาชนสามารถหาซื้อใช้เองได้ แต่ยาสามัญประจำบ้านก็เป็นเรื่องใกล้ตัวที่เราไม่ควรมองข้าม เพราะหากมีการนำยามาใช้ไม่ตรงตามอาการ ข้อบ่งใช้และขนาดที่ระบุ ก็ไม่สามารถบรรเทาความเจ็บป่วยได้ หากการเลือกซื้อและการเก็บรักษาที่ไม่ถูกวิธี ก็ส่งผลให้ยานั้นเสื่อมคุณภาพหรือไม่สามารถรักษาและบรรเทาอาการได้อย่างที่ต้องการ

         จากประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่องยาสามัญประจำบ้านแผนปัจจุบัน ฉบับที่ 5 (.. 2555) มีรายการยาทั้งสิ้น 53 รายการ แบ่งตามโรคและกลุ่มอาการได้ ดังนี้

 

1. ยาแก้ปวดท้อง ท้องอืด ท้องขึ้น ท้องเฟ้อ

         ยาน้ำแก้ท้องอืด ท้องเฟ้อ ยาธาตุน้ำแดง

         ยาเม็ดแก้ท้องอืด ท้องเฟ้อ โซดามิ้นท์

         ยาขับลม

         ยาน้ำแก้ท้องอืด ท้องเฟ้อ โซเดียมไบคาร์บอเนต

         ยาทาแก้ท้องอืด ท้องเฟ้อ ทิงเจอร์มหาหิงคุ์

         ยาเม็ดลดกรดอะลูมินาแมกนีเซีย

         ยาน้ำลดกรดอะลูมินาแมกนีเซีย

         ยาเม็ดลดกรดอะลูมินาแมกนีเซียไซเมธิโคน

         ยาน้ำลดกรดอะลูมินาแมกนีเซียไซเมธิโคน

         ยาผงฟู่ซิตริกแอซิดโซเดียมไบคาร์บอเนต โซเดียมคาร์บอเนต

 

2. ยาแก้ท้องเส

         ยาแก้ท้องเสีย ผงน้ำตาลเกลือแร่

         ยาผงถ่านรักษาอาการท้องเสีย

 

3. ยาระบาย

         ยาระบายกลีเซอรีน ชนิดเหน็บทวารหนักสำหรับเด็ก

         ยาระบายกลีเซอรีน ชนิดเหน็บทวารหนักสำหรับผู้ใหญ่

         ยาระบายแมกนีเซีย

         ยาระบายมะขามแขก

         ยาระบายโซเดียมคลอไรด์ ชนิดสวนทวาร

 

4. ยาถ่ายพยาธิลำไส้

         ยาถ่ายพยาธิตัวกลม มีเบนดาโซล

 

5. ยาบรรเทาปวด ลดไข้

         ยาเม็ดบรรเทาปวด ลดไข้ พาราเซตามอล ขนาด 325 มก. และขนาด 500 มก.

         ยาน้ำบรรเทาปวด ลดไข้ พาราเซตามอล

         ยาเม็ดบรรเทาปวด ลดไข้ แอสไพริน

         พลาสเตอร์บรรเทาปวด

 

6. ยาแก้แพ้ ลดน้ำมูก

         ยาเม็ดแก้แพ้ลดน้ำมูก คลอร์เฟนิรามีน

 

7. ยาแก้ไอ ขับเสมหะ

         ยาน้ำแก้ไอ ขับเสมหะสำหรับเด็ก

         ยาแก้ไอน้ำดำ

 

8. ยาดมหรือทาแก้วิงเวียน หน้ามืด คัดจมูก

         ยาดมแก้วิงเวียน เหล้าแอมโมเนียหอม

         ยาดมแก้วิงเวียน แก้คัดจมูก

         ยาทาระเหย บรรเทาอาการคัดจมูกชนิดขี้ผึ้ง

 

9. ยาแก้เมารถ เมาเรือ

         ยาแก้เมารถ เมาเรือ ไดเมนไฮดริเนท

 

10. ยาสำหรับโรคปากและคอ

         ยากวาดคอ

         ยารักษาลิ้นเป็นฝ้า เยนเชี่ยนไวโอเลต

         ยาแก้ปวดฟัน

         ยาอมบรรเทาอาการระคายคอ

         ยาอมบรรเทาอาการเจ็บคอ

 

11. ยาสำหรับตา

         ยาหยอดตา ซัลฟาเซตาไมด์

         ยาล้างตา

 

12. ยาใส่แผล ล้างแผล

         ยาใส่แผล ทิงเจอร์ไอโอดีน

         ยาใส่แผล ทิงเจอร์ไทเมอรอซอล

         ยาใส่แผล โพวิโดนไอโอดีน

         ยาไอโซโพรฟิล แอลกอฮอล์

         ยาเอธิล แอลกอฮอล์

         น้ำเกลือล้างแผล

 

13. ยารักษาแผลติดเชื้อ ไฟไหม้ น้ำร้อนลวก

         ยารักษาแผลติดเชื้อซิลเวอร์ ซัลฟาไดอาซีน ครีม

 

14. ยาบรรเทาอาการปวดกล้ามเนื้อ แมลงกัดต่อย

         ยาหม่องชนิดขี้ผึ้ง

 

15. ยาสำหรับโรคผิวหนัง

         ยารักษาหิดเหา เบนซิล เบนโซเอต

         ยารักษาหิด ขี้ผึ้งกำมะถัน

         ยารักษากลากเกลื้อน น้ำกัดเท้า

         ยารักษาโรคผิวหนังเรื้อรัง

         ยาทาแก้ผดผื่นคัน คาลาไมน์

         ยารักษาเกลื้อน โซเดียมไทโอซัลเฟต

 

16. ยาบำรุงร่างกาย

         ยาเม็ดวิตามินบีรวม

         ยาเม็ดวิตามินซี

         ยาเม็ดบำรุงโลหิต เฟอร์รัส ซัลเฟต

         ยาเม็ดวิตามินรวม

         ยาน้ำมันตับปลา ชนิดแคปซูล

         ยาน้ำมันตับปลา ชนิดน้ำ

 

         สำหรับการเลือกซื้อยาสามัญประจำบ้าน ควรพิจารณาโดยดูได้จากร้านที่มีความน่าเชื่อถือ ฉลากยามีระบุเลขทะเบียนของคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) ที่ถูกต้องกำกับไว้ ฉลากยาต้องระบุคำว่า ยาสามัญประจำบ้านในกรอบสีเขียว มีขนาดอักษรที่สามารถอ่านได้ชัดเจน มีคำว่า ยาสิ้นอายุแสดงวัน เดือน ปี พ.. ที่ยาสิ้นอายุ ควรตรวจดูลักษณะทางกายภาพของยา เช่น สีของเม็ดยามีความสม่ำเสมอ เม็ดยาไม่แตกหัก หลีกเลี่ยงการซื้อยาที่ไม่มีฉลากระบุตัวยาและวิธีใช้ เพื่อให้มั่นใจว่าได้รับยาที่มีคุณภาพ และเมื่อซื้อยามาเก็บไว้ ให้หมั่นตรวจสอบวันหมดอายุไว้เสมอ เพื่อป้องกันการใช้ยาที่หมดอายุแล้ว และเพื่อให้การใช้ยาสามัญประจำบ้านให้เกิดประโยชน์สูงสุด จะต้องเลือกใช้ยาให้เหมาะสมกับโรคและอาการที่เป็น วิธีใช้จะต้องเป็นไปตามที่ฉลากยาระบุเท่านั้น โดยให้ใช้ยาในช่วงเวลาอันสั้นประมาณ 3 วัน ไม่ควรใช้ติดต่อกันนานเกินไป หากไม่ดีขึ้นควรไปพบแพทย์หรือเภสัชกร และในกรณีที่สงสัยว่าแพ้ยาให้หยุดยาแล้วมาพบแพทย์ทันที

         ส่วนวิธีการเก็บรักษายาสามัญประจำบ้านนั้นควรเก็บไว้ในตู้พ้นจากมือเด็ก เก็บไว้ห่างจากแสงแดด ความร้อน และความชื้น ซึ่งจะส่งผลทำให้ยาเสื่อมคุณภาพ เก็บยารับประทานและยาใช้ภายนอกแยกออกจากกัน และยานั้นจะต้องมีฉลากครบถ้วนสมบูรณ์

         ในกรณีผู้ที่กำลังตั้งครรภ์หรือให้นมบุตร เด็กเล็กหรือผู้สูงอายุ ผู้ป่วยที่มีโรคประจำตัวเรื้อรัง เช่น เบาหวาน ความดันโลหิตสูง ควรระวังในการใช้ยา เพราะถึงแม้ว่ายาสามัญประจำบ้านจะเป็นยาที่ปลอดภัย แต่ถ้าใช้อย่างไม่ถูกต้อง อาจส่งผลให้เกิดยาตีกันได้ และผู้ป่วยโรคเรื้อรังควรได้รับการติดตามการรักษาอย่างต่อเนื่อง จึงไม่ควรซื้อยามาใช้เองโดยไม่ปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร นอกจากนี้ยาบางประเภทจำเป็นต้องมีใบสั่งแพทย์ หรือมีใช้เฉพาะในสถานพยาบาลเท่านั้น เนื่องด้วยคุณสมบัติของตัวยาเองที่มีโอกาสทำให้เสพติดได้ และยังพบการนำยาดังกล่าวไปใช้ในทางที่ผิด หรือถูกนำไปสกัดเป็นสารเสพติดให้โทษ เช่น ยาซูโดอีเฟรดีน ยาอัลปราโซแลม ยาแก้ไอ หรือยาแก้ปวด (มีโคเดอีนเป็นส่วนผสม) เป็นต้น         

 

            จะเห็นว่า ยาเป็นเรื่องสำคัญที่ทุกคนไม่ควรมองข้าม ยาถูกจัดเป็นหนึ่งในปัจจัยสี่ในการดำรงชีวิต ยามีทั้งประโยชน์ในการรักษาสุขภาพและมีโทษ เป็นอันตรายต่อชีวิต หากถูกนำมาใช้อย่างไม่ถูกต้อง ดังนั้นทุกคนควรใช้ยาอย่างถูกต้อง อ่านฉลากยาให้เข้าใจก่อนใช้ยาทุกครั้ง และหากมีข้อสงสัยเกี่ยวกับการใช้ยา เช่น การแพ้ยา อาการข้างเคียงจากยา อันตรกิริยาระหว่างยา ควรปรึกษาแพทย์และเภสัชกรทันที นอกจากนี้การดูแลสุขภาพโดยการรับประทานอาหารที่มีประโยชน์ครบ 5 หมู่และออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ หมั่นตรวจสุขภาพอย่างต่อเนื่องก็จะส่งผลให้เรามีสุขภาพดีต่อไปในอนาคต

ที่มา:

คอลัมน์:

ผู้เขียน: