แหกลูกกรง หลงทาง

-A +A

            วิชัย ชาย อายุ 36 ปี เดินทางมาพร้อมกับเจ้าหน้าที่เรือนจำ พร้อมกับสำเนาคำพิพากษา เนื้อหาส่วนหนึ่งในคำพิพากษามีใจความว่า

            ......คำเบิกความของพยานโจทก์ดาบตำรวจประพนธ์ที่เบิกความว่าในวันเกิดเหตุได้รับแจ้งจากศูนย์วิทยุว่ามีเหตุทะเลาะวิวาท จึงได้เดินทางไปพร้อมกับดาบตำรวจสนั่น เมื่อไปถึงที่เกิดเหตุพบชายคนหนึ่งนอนจมกองเลือดอยู่ที่พื้น พบจำเลยกำลังเดินถือมีดอยู่ จึงวิทยุสื่อสารขอรถพยาบาลมารับตัวผู้ที่นอนจมกองเลือดไปรักษา และได้ติดตามจำเลยไปจนทัน จำเลยได้โยนมีดดาบยาวรวมด้ามประมาณ 2 ฟุต ทิ้งไป สอบถามสาเหตุ จำเลยตอบว่าไม่รู้เรื่อง ลักษณะงงๆ แต่ยังพอตอบตรงคำถามได้บ้าง จำเลยรับในชั้นพิจารณาว่า ได้ใช้อาวุธมีดของกลางฟันผู้ตายจริง คาดว่าผู้ตายเป็นมนุษย์ต่างดาว และจะมาทำร้ายจำเลย จึงได้ฟันผู้ตายไปหลายครั้ง ขณะที่ฟันจำเลยตายนั้น จำเลยไม่รู้สึกตัว ศาลได้พิจารณาร่วมกับคำแถลงต่อศาลของจิตแพทย์คนที่หนึ่งซึ่งตรวจรักษาจำเลยที่ว่า จำเลยป่วยเป็นโรคจิต รวมทั้งคำแถลงของจิตแพทย์คนที่สองที่ว่าจำเลยเป็นผู้ป่วยโรคจิตเภทชนิดเรื้อรัง เห็นว่าแม้ว่าจำเลยได้กระทำความผิดตามฟ้องจริง แต่จำเลยฆ่าผู้ตายในขณะที่ไม่สามารถรู้ผิดชอบหรือไม่สามารถบังคับตนเองได้ เพราะมีจิตบกพร่อง โรคจิตหรือจิตฟั่นเฟือน จำเลยจึงไม่ต้องรับโทษสำหรับความผิดดังกล่าวตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 65 วรรคแรก และเมื่อคดีมีเหตุตามกฎหมายที่จำเลยไม่ต้องรับโทษ ศาลจึงต้องยกฟ้องตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 185 วรรคหนึ่งที่ว่า

            ถ้าศาลเห็นว่าจำเลยมิได้กระทำผิดก็ดี การกระทำของจำเลยไม่เป็นความผิดก็ดี คดีขาดอายุความก็ดี มีเหตุตามกฎหมายที่จำเลยไม่ควรต้องรับโทษก็ดี ให้ศาลยกฟ้องโจทก์ปล่อยจำเลยไป แต่ศาลจะสั่งขังจำเลยไว้หรือปล่อยชั่วคราวระหว่างคดียังไม่ถึงที่สุดก็ได้

            ศาลพิพากษายกฟ้องโจทก์ แต่ให้ส่งตัวจำเลยไปคุมตัวไว้เพื่อทำการตรวจรักษาที่โรงพยาบาลจิตเวชที่สามารถรับจำเลยไปรักษาดูแลได้จนกว่าแพทย์ผู้รักษาเห็นว่าจำเลยหายป่วยและสามารถอยู่ร่วมในสังคมได้โดยไม่เป็นอันตรายต่อผู้อื่นอีกต่อไปจึงให้พ้นจากการคุมตัวตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 48

            นับว่าวิชัยยังโชคดีที่ได้รับการรักษาจากจิตแพทย์ในระหว่างที่เขาถูกคุมขังอยู่ในเรือนจำนานถึง 6 ปีกว่าที่อาการของโรคจิตของเขาจะทุเลา จนสามารถพูดคุยรู้เรื่อง เข้าใจเรื่องราวเกี่ยวกับคดีของตนเองและสามารถขึ้นให้การในชั้นศาลได้ แม้กระนั้นในช่วงเดือนแรกที่เขาอยู่โรงพยาบาลตามคำสั่งศาลให้รักษาเขาจนกว่าจะไม่เป็นอันตรายต่อสังคมนั้น เขายังมีความรู้สึกว่ามีคนสองคนในร่างตนเอง มีคนลักตัวตนของเขาไปจากพ่อแม่ แม้ไม่มีภพภูมิแล้ว มีความระแวงและโกรธเคืองครอบครัวที่ไม่มีใครเยี่ยม ส่วนแม่ได้ขอเยี่ยมแบบไม่ขอพบหน้า มีอาการใจสั่น หน้าซีดและกลัวผวา บอกกับพยาบาลว่าทุกคนในบ้านกลัวผู้ป่วยกันทุกคน ผู้ป่วยเคยใช้คัทเตอร์กรีดหน้าพี่สาวคนโตด้วย ปัจจุบันนี้พี่สาวชื่อมาลัยคนนี้ก็ยังกลัวผวาและโกรธวิชัยอยู่

            ทีมสหวิชาชีพจิตเวชได้ประสานงานกับพยาบาลของโรงพยาบาลในภูมิลำเนาของวิชัย ขอไปเยี่ยมครอบครัวของเขาเพื่อประเมินและเยียวยาจิตใจสมาชิกครอบครัว

            มาลัย ผู้เป็นพี่สาว ใบหน้ามีรอยแผลเป็นแนวเฉียงยาวจากโหนกแก้มขวาพาดสันจมูกลงมาที่แก้มซ้ายพาพวกเราเข้าไปในบ้านเดี่ยวชั้นเดียว ภายในแบ่งเป็นโถงด้านนอก ส่วนห้องนอนและห้องน้ำอยู่ภายในเขตที่มีลูกกรงแยกสัดส่วนไว้ มะลิผู้เป็นน้องชี้ให้ดูหน้าต่างบานเกร็ดที่วิชัยถอดออก และเปิดหน้าต่างหนีหายสาบสูญออกจากบ้านไปเมื่อสิบปีก่อน

            ครอบครัววิชัยประกอบอาชีพเป็นโรงฆ่าไก่ การเชือดไก่เป็นกิจกรรมที่ปฏิบัติทุกเมื่อเชื่อวัน เขาเล่าว่าเขาหวาดกลัวกับสายตาของไก่ที่เขาเชือดมาก มีภาพตามมาหลอกหลอน บางครั้งเขาถือมีดเกือบจะแทงหลาน แล้วจู่ๆ เขาก็รู้สึกตัว จำได้ว่าเคยบอกเตี่ยว่า เขาไม่อยากเป็นแบบนี้เลย น้องสาวพาวิชัยไปรักษาที่โรงพยาบาลจิตเวชหลายครั้ง พอกลับมาบ้าน เขาก็บอกว่าเขาไม่เป็นอะไร ทำไมเขาต้องกินยาด้วย แล้วอยู่มาวันหนึ่งอาการเขาก็กำเริบ ระแวงพี่สาว มองว่า  พี่สาวโหดร้าย ฆ่าไก่ เขาเอาคัทเตอร์ปาดหน้าพี่สาวที่ไม่ทันได้ตั้งตัว กลางคืนก็เดินถือมีดเดินออกนอกบ้าน ทุกคนในบ้านและชาวบ้านละแวกนั้นตกอยู่ในความหวาดผวา ไม่รู้ว่าวิชัยจะทำร้ายใครอีก จะทำอย่างไรดี ในเมื่อทั้งขอร้องก็แล้ว บังคับก็แล้ว เขาก็ไม่ยอมกินยา ไม่ยอมไปหาหมอ ในที่สุดก็ลงมติเป็นเอกฉันท์ให้สร้างบ้านแยกให้เขาอยู่ในที่ที่ออกมาทำร้ายคนอื่นไม่ได้ แม่คอยไปส่งข้าวอาหารให้อย่างสม่ำเสมอ ด้วยความรักและสงสารลูก แม่จึงจัดเตียงให้ตามที่วิชัยขอร้อง และแล้วขาเตียงก็ถูกรื้อมาเป็นเครื่องมือในการแหกหน้าต่างหนีออกจากบ้านไป แรกๆ เขายังมาวนเวียนแถวบ้านให้ทุกคนหวาดผวา แต่เมื่อไม่มีใครเห็นเขาแวะเวียนมาอีก ภาพชีวิตของเขาก็ค่อยๆ เลือนออกไปจากความสนใจและความทรงจำ ทุกคนคาดว่าเขาอาจจะเสียชีวิตไปแล้ว

            วิชัยเดินไปเรื่อยๆ ค่ำไหนนอนนั่น ขอข้าวเขากินบ้าง ค้นหาจากถังขยะบ้าง ร่อนเร่ไปหลายร้อยกิโลเมตรกว่าจะถึงซุ้มพักผู้โดยสารข้างทาง จนกระทั่งได้พบกับสองสามีภรรยาพ่อค้าข้าวโพดต้มพเนจร ทั้งสามคนพักแรมที่ซุ้มนั้นจนถึงเช้ามืด ก่อนที่ภรรยาจะไปเอาน้ำเพื่อมาต้มข้าวโพด กลับมาก็เจอสภาพที่สามีเป็นศพไปแล้ว มีดที่ใช้ก็เป็นมีดที่ใช้ประกอบอาชีพของครอบครัวเธอนั่นแหละ เธอตะโกนร้องขอความช่วยเหลือ ขณะที่วิชัยเดินไปเรื่อยๆ ไปตามทางเหมือนไม่เกิดอะไรขึ้น

            การรับฟังความทุกข์ ความหวาดกลัวของครอบครัว โดยเฉพาะแม่ของวิชัย ไม่เร่งรัด ไม่รบเร้าให้ต้องรับวิชัยกลับมาอยู่ด้วย เพียงขอแค่ว่าได้ไปเยี่ยมบ้าง เพื่อว่าหากวิชัยเกิดต้องจากไปไม่ว่าจะจากเป็นหรือจากตาย เขายังได้มีโอกาสได้กราบแม่สักครั้ง เพราะเตี่ยก็ตายไปแล้วในช่วงที่เขาจากบ้านไป โดยทางโรงพยาบาลจะช่วยเหลือป้องกันครอบครัวไม่ให้ได้รับอันตรายจากวิชัย เป็นเหตุให้แม่และพี่สะใภ้ได้ตัดสินใจไปเยี่ยมวิชัยอีกครั้ง ภาพที่วิชัยเห็นแม่และพี่สะใภ้มาเยี่ยมได้เปลี่ยนความคิดเคียดแค้น ความรู้สึกว่าถูกครอบครัวทอดทิ้งโดยสิ้นเชิง เขาก้มกราบเท้าแม่และพี่สะใภ้ เขาขออภัยและขออโหสิกรรมที่เขาไม่เชื่อฟัง ไม่ยอมรับการรักษา จนทำให้เขาขาดความรู้ตัว ทำความเดือดร้อนให้กับทุกคนที่เกี่ยวข้อง  มาบัดนี้หลังจากที่เขาได้รับการรักษาต่อเนื่องติดต่อกันนานกว่าหกปี ทำให้เขาแยกแยะได้แล้วว่าอะไรคือความจริง อะไรคืออาการของความเจ็บป่วย รู้แล้วว่าเขาป่วยเพราะมีพยาธิสภาพทางสมองบวกกับความหวาดกลัวผิดบาปจากการฆ่าไก่ ซึ่งเขารู้สึกขัดแย้งระหว่างการกระทำและมโนธรรม

            วิชัยได้ลองไปช่วยงานทั่วไปในสำนักงาน เขาจัดเอกสารเป็นระเบียบมาก ได้รับคำชมเชยจากใจจริง เขาเต็มใจและปรารถนาให้เรื่องราวชีวิตที่ออกจากปากของเขาได้เป็นวิทยาทานให้กับนักศึกษาแพทย์ และนักศึกษาสาขาต่างๆ เขาได้ให้ความรู้ในการดูแลเข้าใจผู้ป่วยให้กับกลุ่มญาติที่มีประสบการณ์ต้องอยู่กับสมาชิกครอบครัวที่ป่วยแบบเขา เขาได้เริ่มไปเยี่ยมบ้านแบบไม่พักค้าง เมื่อเรี่มเข้ากับครอบครัวได้ ก็มีโอกาสเยี่ยมบ้านแบบค้างคืน จนกระทั่งเมื่อครอบครัวและตัวเขาได้เกิดการพัฒนาการเรียนรู้ที่จะอยู่ร่วมกันได้อย่างสงบสุข สบายใจแล้ว ครอบครัวก็มีส่วนในการตัดสินใจรับเขากลับไปอยู่บ้าน โดยให้เขาทำงานที่ไม่เกี่ยวข้องกับขั้นตอนการเชือดไก่ เขายอมรับ และรู้จักชื่นชมการทำมาหากินสุจริตของครอบครัวได้มากขึ้น

            ศาลได้มีคำสั่งเพิกถอนการคุมตัวเขาไว้ในสถานพยาบาล เนื่องจากเขาสามารถอยู่ในสังคมได้อย่างปลอดภัย

 

ที่มา:

คอลัมน์:

ผู้เขียน:

frontpage: